Reablement: Langer Zelfstandig in gemeente Buren

Hoe zorg je dat ouderen langer thuis kunnen wonen, zonder dat de druk op formele zorg alleen maar toeneemt? Gemeente Buren zocht het antwoord in een andere manier van werken: niet wachten tot de zorgvraag groot is, maar mensen bereiken als de vraag nog klein is. Dat is de kern van Reablement: Langer zelfstandig in gemeente Buren. Spectrum begeleidde dit project en deelt op deze pagina de aanpak en de geleerde lessen uit het project.

De toenemende vergrijzing en druk op de formele zorg, was aanleiding voor de gemeente Buren om een aanpak te introduceren die de eigen regie en zelfredzaamheid versterkt van thuiswonende ouderen. Wat als je ouderen bereikt vóórdat hun zorgvraag groot wordt? En wat als zorg, welzijn en gemeente daarin samenwerken? Niet op papier, maar écht samen optrekken met het gezamenlijke doel voor ogen en in nauwe samenspraak met ouderenvertegenwoordigers.

Wat is reablement?

De aanpak van reablement vertrekt vanuit een andere vraag. Niet het gebruikelijke: “Welke zorg heeft u nodig?” maar “Wat is voor u kwaliteit van leven en op welke manier kunnen we daar aan bijdragen?”
Reablement is een zienswijze, die draait om het versterken van eigen regie bij ouderen en mantelzorgers, het voorkomen van onnodige zorg en het benutten van wat mensen wél kunnen. Drie uitgangspunten vormen de kern:
- neem niet over wat mensen zelf kunnen;
- help mensen opnieuw te leren wat ze niet meer kunnen;
- zorg samen voor een oplossing voor wat overblijft.

Achter een zorgvraag zit namelijk geregeld (ook) een heel andere hulpvraag. Een vraag die eigenlijk helemaal niet thuishoort bij de formele zorg. Daarom is het zo belangrijk dat zorg en welzijn samen optrekken. En dat is het vernieuwende in deze werkwijze.

Aanpak in Buren

Concreet volgde de aanpak in Buren vijf stappen.

een eerste gesprek aan de keukentafel door een duo,
met de inwoner een concreet doel formuleren,
de lichtst passende oplossing zoeken,
acht weken begeleiding
evaluatie: is het doel bereikt?

Intussen kregen professionals een training in de werkwijze. De bekendheid werd vergroot via flyers en door samenwerking met de Praktijkondersteuner Huisarts.

Resultaten

Positief is het effect op de samenwerking. Die is aantoonbaar verbeterd: het rapportcijfer steeg van 6,3 naar 7,0. Professionals kennen elkaars rollen beter en hebben het reablement-gedachtegoed omarmd. De werkwijze is verankerd in beleid en praktijk bij alle drie de organisaties. Conform de afspraak zijn er twintig trajecten afgerond.
Het was ook de bedoeling dat het aantal WMO-aanvragen af zou nemen. Dat is niet gebeurd. De insteek op preventie (en niet op zorg) om zwaardere zorg voor te zijn, leverde juist meer Wmo-aanvragen op. De verwachting is dat dit op de lange termijn wel afneemt, maar daarvoor was de duur van het project niet lang genoeg.

>> Ga rechtstreeks naar de visual en download van Onze werkwijze

>> Ga rechtstreeks naar de visual en download van Geleerde lessen

Succesfactoren

De samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeente geeft een krachtige basis. Het betrekken van vrijwillige ouderenvertegenwoordigers draagt bij aan een werkwijze die echt aansluit op wat inwoners nodig hebben (en niet wat professionals denken dat zij nodig hebben).
Al voordat het traject begint tijd nemen om vertrouwd te raken met elkaar en elkaars werkwijze, betaalt zich terug in de samenwerking.
Met z’n tweeën weet je meer dan alleen, vul je elkaar aan en kom je sneller tot de kern. Kortom: werken in duo’s werkt.

Wat we onderschat hebben

Het kost tijd om de nieuwe werkwijze echt eigen te maken; eenmalig een training blijkt niet voldoende te zijn. Ook leert de ervaring dat de vaste opbouw van vijf stappen in de praktijk niet altijd haalbaar is.
De inzet op preventie vraagt extra aandacht, want in die fase vinden mensen zelf dat het allemaal nog wel gaat. De vraag achter de vraag achterhalen en de zorgvraag vóór zijn, vraagt gespreksvaardigheid en geduld.

Doe je voordeel met wat we leerden!

Betrek alle partijen vanaf dag één. Werk in duo's. Behandel elke hulpvraag als een kans om iemand sterker te maken. En begin met borging vanaf de start, niet aan het einde. Vier belangrijke leerpunten uit het traject Langer zelfstandig in Buren.

Onze werkwijze en de geleerde lessen hebben we vastgelegd en samengevat. Lees hieronder de samenvattingen en download de uitgebreide documenten.