Een Zorgzame buurt: ‘Lauwe voor Later’
We willen het anders doen! We willen een buurt bouwen, samen met bewoners. Niet alleen stenen metselen, maar een gemeenschap bouwen waar jong en oud zich thuis kan voelen en waar omzien naar elkaar de norm is. Dat avontuur gaan de gemeente West Maas en Waal, Woonstichting De Kernen en Zorggroep Maas en Waal voor Beneden-Leeuwen gezamenlijk aan.
Woningnood, toenemende druk op de zorg, individualisering, extramuralisering en vergrijzing maken dat alle drie de partijen de noodzaak voelen om het radicaal anders te gaan doen en nieuwe wegen te zoeken. Een uitdaging van heb ik jou daar. De plek is er al: het terrein van de Hey Acker, een voormalig verpleeghuis dat al meer dan tien jaar leegstaat in Beneden Leeuwen.
De uitdaging
Hey Acker van de grond krijgen is niet alleen een nieuwe buurt bouwen, maar ook een zorgzame buurt. Het gaat dus over gemeenschapszin; het op een andere manier inrichten van het voorliggend veld, waarbij zorg en welzijn vorm krijgen samen met de inwoners. Dat vereist een transitie in de manier van samenwerken met elkaar en met inwoners als gelijkwaardig partner.
In de praktijk blijkt het heel spannend en oncomfortabel om met elkaar de randen van beleid, wet- en regelgeving op te zoeken en inspraak aan bewoners te geven. Ieder heeft bovendien eigen belangen, mogelijkheden en beperkingen. Daarom is Spectrum door de initiatiefnemers gevraagd om dit complexe proces te begeleiden en te faciliteren.
Onze aanpak
Waar begin je? In welke fase informeer je inwoners en wanneer betrek je hen als meedenkende en wellicht meebeslissende partij? Moet er al een conceptontwerp liggen om mensen mee te kunnen laten praten? Of durf je te beginnen met het opstellen van een Programma van Wensen?
- We begonnen met het ontwerpen van het proces. De route die we uitstippelden maakten we zichtbaar in een visual.
- We brachten de relevante data, sociale structuren en kansen in beeld in een dorpspaspoort.
Lauwe voor later is een transitieverhaal. Dus gedurende het traject is er een aantal zaken waar we continu op inzetten:
- We investeren in de samenwerking tussen de drie organisaties, dat betekent: steeds doorvragen op de ambities, de verwachtingen verhelderen en het comfort en vertrouwen scheppen die nodig zijn om het samen te kunnen doen.
- We nemen de kerngroep en de stuurgroep mee in alle stappen; we bespreken steeds hoe je mensen blijvend bindt en betrekt bij de plannen.
- De uitgangspunten die zijn vastgesteld voor de zorgzame buurt, verdiepen we met een groep inwoners in werkateliers. Wat vinden zij belangrijk? Zo gaat hun perspectief al aan de voorkant mee in de planvorming.
- We bewaken de voortgang en verbinden acties aan de langetermijnplanning.
- Omdat het zowel voor de organisaties als voor de inwoners nieuw is om zo intensief samen te leren en te ontdekken, helpen we dit participatieproces vorm te geven.
In onze aanpak staan drie principes centraal
- Maximaal inwoners betrekken gedurende de hele route. Gemeenschappen bouwen kan alleen samen met inwoners: Wij faciliteren, zij maken het verhaal. En welke structuren en netwerken bestaan er al? Daar ligt de basis om op voort te bouwen.
- Domeinverbindend samenwerken tussen organisaties en het samenspel van bewoners met professionele aanbieders van wonen, welzijn en zorg. Dat gaat niet alleen om procesafspraken maken en spelregels vaststellen. Soms is het nodig om af te durven wijken van bestaand beleid. Dan denken we mee hoe dat zou kunnen.
- Ontschotten van de financiering en richten op de maatschappelijke bedoeling.
Resultaat op de voorgrond
We organiseerden een mini-festival compleet met kraampjes, lokale catering, een lokale band en de dorpsomroeper. Dit was hét moment waarop de drie organisaties naar buiten traden met hun verhaal, om alle bewoners en andere geïnteresseerden te informeren. Om te vertellen over het waarom van het bouwen van een gemeenschap en vooral ook om van bewoners te horen hoe zij ernaar kijken en wat zij belangrijk vinden. Met 400 bezoekers kun je het rustig een succes noemen.
Bezoekers werden bij aankomst verleid om een route te lopen: via het Bedoelingenplein naar drie mogelijke schetsontwerpen, via het Inspiratieplein om te bekijken hoe ontmoeten een plek kan krijgen in de buurt en een derde route naar de concrete ideeën van bewoners. Er heerste een positieve sfeer en omwonenden waren gerustgesteld nu ze hoorden wat de we bedoeling is met Hey Acker. Na het festival zag je dat er één team stond, dat een eenduidig verhaal uitdraagt en vertrouwen heeft in elkaar. De dag werd vastgelegd in een filmpje.
In werkateliers bouwen deelnemers samen verder. Zoals een deelnemer op LinkedIn zegt: “Hier zie ik mensen die wél breder durven kijken. Naar een samenleving in beweging. Naar elkaar nodig hebben. Naar wat er al bestaat én wat we samen kunnen bouwen. In een hele gemeenschap…“
Resultaat aan de achterkant
Aan de achterkant gebeurt er nog veel meer. Onze rol van procesregisseur vraagt flexibiliteit, constant meebewegen en steeds schakelen tussen strategisch, tactisch en operationeel niveau. Wij overtuigden de kerngroep van het nut om bewoners in een heel vroeg stadium betrekken. Niet alvast plannen in te kleuren die dan later bijgesteld kunnen worden, maar starten met niets meer dan de gedeelde ambitie om het samen te doen. Het heeft geleid tot de bewustwording bij de organisaties.Zo ervaart de planontwikkelaar dat praten met en luisteren naar bewoners heel zinvol is, ook als de invulling van de plannen nog niet duidelijk is. De gemeente moet ook wennen aan een andere rol. In plaats van plannen alleen te toetsen, wordt nu gevraagd om mee te ontwerpen.
Natuurlijk is dit project een langlopend verhaal. In maart 2026 ondertekenden gemeente, Woonstichting en Zorggroep een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor de komende vijf jaar. Voorlopig blijft Spectrum het proces begeleiden.
-
Thema
Wonen, welzijn en zorg
-
Opdracht Begeleid ons proces om mét de bewoners een buurt te bouwen