Warmtetransitie Zutphen: een aanpak op maat om tot draagvlak te komen

De uitdaging

In de wijk Leesten/Warnsveld in Zutphen leefde de energie- en warmtetransitie nog nauwelijks onder de inwoners. De enquête ,die eerder al was uitgezet door de gemeente, moest nog worden geanalyseerd. Aan Spectrum de vraag om die analyse te doen en draagvlak te creeëren onder inwoners en betrokken organisaties voor een toekomst zonder aardgas. De manier waarop stond niet vast en dat bood veel kansen! 

De aanpak

Uit de enquête haalden we informatie over de sociale cohesie, de inwonerstypes, de huizensoorten, de bereidheid tot verduurzaming en de communicatie-en participatievoorkeuren van inwoners. Om inwoners te spreken zetten we twee verschillende middelen in.

1. Als eerste organiseerden we informatieavonden. Daaruit is een inwonersinititiatief ontstaan. Zij geven sindsdien energieadviezen aan hun medewijkbewoners en organiseren infoavonden over de energietransitie.  
2. Het tweede middel dat we inzetten noemen we deurgesprekken. In een deel van de wijk waar weinig zicht was op hoe inwoners tegen de energietransitie aankijken, belden we bij ongeveer zestig woningen aan voor korte gesprekken. Dit gaf goede inzichten om volgende stappen te bepalen. 

Voordat er een inwonersinitiatief was, bestond er nog geen samenwerking tussen de gemeente, de energiecoöperatie en inwoners. Door het ontstaan van het inwonersinitiatief ontstond ineens de mogelijkheid om dat samenwerkingsverband te realiseren.  

Met het nieuwe samenwerkingsverband zijn we op zoek gegaan naar ‘het gezamenlijke verhaal’. Wat is het gezamenlijke doel en wat de verschillende belangen? Zo groeide het vertrouwen. Door een ‘ladder van betrokkenheid’ op te stellen, werd overzichtelijk welke partijen op welk moment betrokken moeten worden. Ten slotte is ook stilgestaan bij de technische kant van het verhaal: van individuele en collectieve warmteoplossingen, zoals warmtepompen en micro-warmtenetten, tot bredere systeemopgaven, waaronder het verzwaren van het elektriciteitsnet.  

Het samenwerkingsverband stelde met onze adviseurs een transitieplan op: op welke schaal, met welke technieken en vooral met welke samenwerkingen kan de warmtetransitie gefundeerd worden? Aan de hand van vier pijlers gaat de voorbereidingsfase nu over in de uitvoeringsfase. De pijlers zijn: Techniek, Communicatie, Samenwerking en Duurzaamheid Breed.  

Het resultaat

Het inwonersinitiatief dat ontstond tijdens de informatieavonden geeft nu energieadvies én maakt deel uit van het samenwerkingsverband tussen de gemeente, de energiecoöperatie en inwoners. Zij betrekken andere partijen, zoals de woningcorporatie en energiebedrijven als dat nodig is. De meeste inwoners weten daardoor wat er speelt, welke stappen ze kunnen zetten voor bijvoorbeeld een individuele warmtepomp en bij wie ze hiervoor terecht kunnen.  

Er is een rapport opgeleverd voor de komende drie jaar. Dit kan als onderlegger ingezet worden om de praktische voorbereidingen te treffen die nodig zijn om de warmtetransitie daadwerkelijk van start te laten gaan vanaf 2030. 

Een project zoals Wijk van de Toekomst in Zutphen is een goed voorbeeld waarin de betrokken adviseurs van Spectrum volledig hun kwaliteiten kwijt kunnen. Van de technische kennis over de energietransitie tot heldere communicatie en van procesbegeleiding tot participatiekennis en het altijd in het oog houden van de menselijke kant van het verhaal.  Al deze kwaliteiten zorgen voor het resultaat waar het uiteindelijk over gaat: oplossingen die niet voor inwoners, maar samen met hen zijn bedacht en juist daarom duurzaam zijn.