Nieuwbouw is dé kans om duurzaam te investeren in gemeenschapsvoorziening

De uitdaging

Een gebiedsvisie voor de (her)ontwikkeling van een wijk vraagt om meer dan alleen harde cijfers; de mensen die er (gaan) wonen moeten zich ook het leven kunnen voorstellen aan de hand van die visie. De gebiedsvisie bouwt voort op de eerder geformuleerde omgevingsvisie van de gemeente en draagt bij aan de woningbouwopgave van Zwolle met de ontwikkeling van woningen. Een gevarieerde mix van woningen, zorgvoorzieningen, winkels en ontmoetingsplekken moeten de verblijfskwaliteit verbeteren en nauw aansluiten op de behoefte van inwoners.

In de wijk Aa-landen waren alle sociale faciliteiten tot nu toe onder één dak geïntegreerd met het onderwijsgebouw. En dat al bijna veertig jaar. Adviseur Rokus van den Akker: “Deze wijk was een van de eerste in Nederland die het zo georganiseerd had en liep daarmee voorop in de landelijke ontwikkeling. Na ruim veertig jaar is de wijk dan ook op meerdere gebieden aan vernieuwing toe, ook als het gaat om de sociale voorzieningen en hoe dit georganiseerd wordt. Alleen bleek dat verschillende partijen verschillende opvattingen hadden over hoe dat er dan uit moest komen te zien. Door met elkaar het gesprek aan te gaan en de belangen in beeld te krijgen werd duidelijk hoe de nieuwe behoefte vorm moest krijgen.”

Ook in deze fase van de gebiedsontwikkeling werd binnen de gemeente het belang van het betrekken van de maatschappelijke partijen én de behoeften van de inwoners zelf nog eens in de spotlight gezet. “De gemeente Zwolle werkt veel datagestuurd. Deze data moest verdiept en verbreed worden om niet alleen tot een duurzaam plan te komen, maar ook om voor de gemeente inzichtelijk te maken dat de behoefte aan sociale voorzieningen er daadwerkelijk is”, vertelt Rokus.

De aanpak

Rokus: “Om te beginnen hebben we inzichtelijk gemaakt welke zaken er besproken moeten worden met de betrokken partijen. Hiervoor hebben we een gesprekscanvas opgebouwd, waarin elke partij zijn ambities kon opnemen. Zo’n canvas geeft houvast tijdens gesprekken die vaak alle kanten opgaan. En als de ambities niet overeenkomen tussen alle partijen, dan zijn dat soms uitdagende gesprekken.”

Met alle partijen is aan de hand van een visuele routekaart, of ‘metro-kaart’, het ruimteprogramma, de eigen en gedeelde ambities en het beheer en de exploitatie inzichtelijk gemaakt en welke stations we dan tegenkomen. Denk aan een station ‘juridische aspecten’ en station ‘stakeholders’”, aldus Rokus. Het visualiseren van een complex project in metrokaart-vorm, waarbij er vanuit verschillende kanten verschillende belangen spelen, helpt om het gesprek overzichtelijk te houden en doelgericht te maken. Het helpt ook om onderwerpen te agenderen en vragen te stellen, waarbij ruimte is voor aspecten die nader worden uitgediept.

Het resultaat

Het resultaat is een goed onderbouwd concept voor de maatschappelijke voorzieningen van de wijk Aa-landen. Voor de vervangende nieuwbouw is door de gemeenteraad aanvullend budget beschikbaar gesteld. De partijen zijn tot een overeenstemming gekomen waarbij niet de scholengemeenschap, maar de bibliotheek de belangrijkste speler wordt als het gaat om sociale verbinding, met ontmoeten, welzijn en beweging als rode draad. Scholengemeenschap de Meander krijgt juist meer vrijheid in het beheer van hun eigen ruimten, daar waar eerder veel van de ruimte onder gedeelde regie lag.

“Nu volgt een verdiepingsslag op het concept”, vertelt Rokus. “Wie worden de beheerders van de maatschappelijke voorziening en wat wordt de gezamenlijke ambitie? Er is inzicht in praktische zaken en ook wat op hoofdlijnen de thema’s van de ruimtelijke maatschappelijke voorzieningen moeten zijn, maar nu moeten de inwoners van Aa-landen betrokken worden om hun mening te geven over de inhoud van het aanbod. Die verdiepingsslag kan nu gemaakt worden.”